Kleindorp

 

Bij de bouw van de eerste 121 mijnwerkerswoningen in het Ophovener-en Eggelspoelderveld in 1918/1919 koos architect Jan Stuyt (1868-1934) in het bij de (voormalige) gemeente Sittard ingediende uitbreidingsplan voor groepering in een tweetal wooncomplexen: Kleindorp en Sanderbout ter grootte van 49 onderscheidenlijk 72 woningen.

Pas na de tweede wereldoorlog groeiden de beide woonwijkjes (h)echt aan elkaar door de aanleg van de Bloemenweg, die het tracé van het eeuwenoude Voeswegske volgde en aanvankelijk ook "Voesstraat"" gedoopt werd. Het grootste woningencontingent (Veestraat-Rozenstraat-Florastraat en Bloemenweg) kreeg de naam Sanderbout, naar de legendarische koning Sanderbout alias Zwentibold, die van 895 tot 900 koning van Lotharingen was en in Susteren begraven ligt.

In verband met de legendarische schenking van de Graetheide werd hij in het Land van Zwentibold veelvuldig vernoemd: Sittard kent naast de wijknaam Sanderbout het Fort Sanderbout en de oudste vereniging van die stad draagt de naam Zwentibold.

Stein kent zijn Sanderboutlaan en ook de mijnwerkersbuurt Lindenheuvel-Geleen heette aanvankelijk Zwentibold.

De 49 woningen die in 1918 langs de Eggel-en Poelderstraat verrezen in de nabijheid van de gedempte Eggelspoel (ouder: Exelspoel) kregen de wijknaam KLEINDORP en werden aanvankelijk doorlopend Kleindorp 1, 2 en 3…etc. genummerd.

Tot voor enkele decennia terug sprak men nog consequent van Sanderbout-Kleindorp; de laatste jaren wordt de naam Kleindorp helaas bijna niet meer gebruikt. Toch ligt de wijk door de samenvoeging van Sittard-Geleen en Born in geografisch opzicht thans zeer centraal en leidt de beoogde nieuwbouw op het voormalige slachthuisterrein langs de Eggelspoelderweg wellicht weer tot herintroductie van deze oudste Sittardse wijknaam. De oorsprong van de naam Kleindorp is immers interessant genoeg.

In 1993 heb ik reeds uitvoerig in deze kolommen beschreven dat de naam geen toponiem maar een patroniem is en terug te voeren is op de familienaam Kleindorp, die al in de 18de eeuw in Sittard voorkomt als "Cleindorff". Op 20 juli 1851 kreeg een zekere Jacobus Kleijndorp uit Ophoven-Sitatrd ""authorisatie"" tot het bouwen van een huis ""langs den grooten weg der 1ste klasse van Maastricht naar Nijmegen (Rijksstraatweg, thans de Rijksweg (-Zuid).

De bewoners van de mijnwerkerswoningen langs de Eggel-en Poelderstraat noemden hun wijk eenvoudig bij, aan of achter (de familie) Kleindorp en de wijknaam was geboren. Deze en andere wetenswaardigheden over de oude wijk-en familienaam Kleindorp heb ik inmiddels verwerkt in een uitvoeriger artikel voor het Historisch Jaarboek van het Land van Zwentibold 2003, dat in december a.s. in de boekhandel te verkrijgen is. Onopgelost bleef, althans voor mij, steeds de vraag naar de lotgevallen van de familie Kleindorp. Een enkel bijgebouw van hun hoeve stond tot in de jaren zestig nog langs de Rijksweg, oudere bewoners beweerden dat de familie zelf echter al vóór de oorlog vertrokken was, maar niemand wist het kennelijk precies waarheen.

Tot… voor enkele weken terug. Toen attendeerde dhr. Math Vleeshouwers, redactielid van het Historisch Jaarboek mij op onderstaand artikel in de ""Limburger Koerier"" van 25 februari 1944, dat ik omwille van de historie in de authentieke spelling van die dagen weergeef:

Sittard, 25-2-1944

KLEINDORP.- Laten zich de namen van in onze gemeente gelegen dorpen, gehuchten, woninggroepen wel afleiden, met de buurt Kleindorp is zulks zeker niet 't geval, zoodat een nadere verklaring velen wellicht zal interesseeren. Kleindorp is gelegen aan den Rijksweg-Zuid, aan de grens van Geleen, ten zuiden van de woninggroep Sanderbout (d.i. Zwentibold ,bekend uit de oudste geschiedenis van Sittard). Vóórdat een twintigtal jaren geleden de groep arbeiderswooningen bij Kleindorp (de Eggelstraat en Poelderstraat) gebouwd werden, bestond de buurt Kleindorp uit slechts enkele woningen. Een klein dorp, kon men dus niet zeggen, een daarvan schijnt de naam dezer buurt ook niet te komen, maar de naam moet afkomstig zijn van een familie Kleindorp geheeten, die ongeveer een eeuw geleden daar in de buurt woonde. In den loop der jaren is hun huis echter verdwenen.

Vermoedelijk was dit destijds het eenige huis dat aldaar toen lag. Gebeurde er ter plaatse iets of wilde men deze buurt nader aanduiden dan werd ter verduidelijking gezegd: "Bij Kleindorp" , en zoo is deze familienaam overgegaan op de buurt en ook gebleven toen de familie er niet meer woonachtig was en andere huizen er tot stand kwamen.

Een tiental jaren geleden is nog in Doenrade overleden een zekere Jan Hendrik Kleindorp, die uit deze familie stamde en in 1852 te Sittard was geboren. Bijna zijn geheel leven heeft hij doorgbracht bij dhr.Dieteren te Doenrade, destijd burgemeester van Oirsbeek en zijn familie. De mannelijke tak der familie Kleindorp is met genoemden Jan Hendrik uitgestorven- hij bleef ongehuwd. Een zuster van hem moet naar Holland vertrokken zijn, waar wellicht de vrouwelijke tak nog voortleeft.

 Copyright © 1963-2019 Stichting Wijkblad Sittard Tussen de Rails. All Rights Reserved.